Komputery

budowa - płyta główna, procesor, pamięć, karty, ...

Płyta główna zawiera podstawowe elementy urządzenia (w tym wypadku komputera), umożliwia też komunikację wszystkim pozostałym podzespołom i modułom. W klasycznej konstrukcji płyta ta jest oparta o dwa mosty - północny (połączony bezpośrednio poprzez równoległą szynę FSB z procesorem, zawierający kontroler pamięci oraz magistrali dla karty graficznej) i południowy (zawierający kontrolery innych magistral oraz zawierający i służący do podłączania innych układów zawierających zintegrowane z płytą elementy - kontrolery macierzy dyskowych RAID, karty sieciowe, dźwiękowe, ...). W konstrukcjach dla procesorów AMD, które posiadają zintegrowany kontroler pamięci most północny i FSB zostały wyeliminowane na rzecz szeregowej szyny typu punkt-punkt - HyperTransport łączącej procesor z poszczególnymi komponentami systemu. Płyta też zawsze zawiera m.in. podstarzały już Basic Input/Output System (BIOS) odpowiedzialny za start urządzenia, zegar czasu rzeczywistego, kontroler przerwań (informuje w rozsądny sposób - bez konieczności ciągłego odpytywania procesor o wydarzeniach w systemie - naciśnięcie klawisza, sygnały z urządzeń - np. koniec jakiejś operacji ...)

Standardem są obecnie płyty posiadające wbudowane kontrolery szybkich zewnętrznych portów szeregowych (IEEE 1394 oraz USB) umożliwiających podłączanie zarówno standardowych peryferiów (głównie USB), jak również cyfrowego sprzętu audio-wideo. Nadal standardem pozostają złącza PS/2 (do podłączenia myszy i klawiatury) oraz port szeregowy RS232 (COM) i port równoległy LPT (IEEE-1284, pracujący także w unowocześnionych trybach EPP bądź ECP). Porty te (zwłaszcza port RS) wypierane są bardzo powoli przez USB ze względu na ich użytecznośc w zewnętrznych urządzeniach, związaną w dużej mierze z łatwością implementacji i obsługi, kolejną zaletą RS w stosunku do USB jest równoprawność połączonych urządzeń (za to protokół nie określa kwestii związanych z adresacją i nie umożliwia podłączania wielu urządzeń); chęć ciągłego korzystania z tych portów widać po popularności przejściówek między nimi a USB. W śród magistral wewnętrznych nadal podstawą pozostaje podstarzała już magistrala PCI (w wersji laptopowej miniPCI i PCMCIA) wraz z późniejszymi kompatybilnymi wstecznie modyfikacjami typu PCI-X. Jednak jej miejsce zaczyna zajmować już magistrala szeregowa PCI Express (mającą zastąpić PCI oraz służąca wyłącznie do obsługi kart graficznych magistralę AGP). Aktualnie pojawia się coraz więcej urządzeń na tą szynę (również w jej wersji laptopowej - mini PCI Express, czy wsperającej także USB 2.0 ExpressCard) - począwszy od kart tunerów RTV, modemów GPRS/GSM, kart sieciowych, do kontrolerów dysków twardych (także macierzy RAID) i portów szeregowych. Wśród kontrolerów dysków swoją pozycję zdobył szeregowy standard SATA, nadal popularne są rozwiązania ATA/IDE (używane obecnie głównie dla napędów optycznych). Często też instalowane są kontrolery RAID, natomiast dość rzadko spotyka się rozwiązania oparte o SCSI (są one stosowane w systemach o dużym obciążeniu, głównie w serwerach).

Płyty główne bardzo często posiadają również zintegrowane karty sieciowe Ethernet (coraz rzadziej także fax-modemy z funkcjami głosowymi) oraz układy dźwiękowe (bardzo często obsługujące bardzo wysokiej jakości dźwięk przestrzenny). Natomiast rzadko spotykane są zintegrowane układy graficzne (właściwie obecnie są to już akceleratory grafiki 2D/3D posiadające własne procesory (wymagające nawet oddzielnych wiatraczków) oraz tyle RAM co niegdyś całe laboratoria komputerowe ;-) wyposażone w bogactwo złącz - obok standardowego D-Sub (VGA) znajdziemy także: TV OUT (do telewizora), DVI (dla monitorów LCD z wejściem cyfrowym)). Również pewne zmiany dokonały się w dziedzinie starego poczciwego BIOSu - w sporej liczbie konstrukcji to on jest odpowiedzialny za programowe ustawianie wszystkich parametrów (płyty bez zworkowe), ciekawie wygląda też system podwójnego BIOSu służący do niwelowania skutków nieudanych aktualizacji.

Więcej bardziej konkretnych (prędkości, etc.) informacji o poszczególnych interfejsach znaleźć można m.in w Wikipedii.

Najważniejszymi komonentami umieszczanymi (naogół bezpośrednio) na płycie głównej są pamięć i procesor. Osiągnięto chyba już osiągnięto kres podnoszenia zegara na rzecz tworzenia systemów (pseudo) wieloprocesorowych poprzez przetwarzanie wielowątkowe (stanowiące uzupełnienie dla przetwarzania potokowego - w jednym cyklu procesor przetwarza kilka kolejnych rozkazów (potok), tyle że każdy jest w innym stadium), bądź jeszcze bliższych systemom wieloprocesorowym poprzez zawarcie kilku (aktualni dwóch) procesorów w jednej obudowie. Nie można też nie wspomnieć o wkraczaniu na rynek procesorów 64-bitowych. Istotny jest też wzrost pamięci podręcznej, która będąc znacznie szybsza od RAMu (i tak dużo szybszego od dysków twardych) przechowuje najbardziej obecnie potrzebne dane i rozkazy (do ustalenia które używane są różne rodzaje kolejek - idealnie byłoby usuwać to co najdłużej będzie niepotrzebne, ale tak sie nie da - nie znamy przyszłości), tym samym przyspieszając przetwarzanie.